50 jaar RUN Winschoten: van een eenmalig idee tot een internationale ultraklassieker
Wat in 1976 begon als een eenmalig initiatief, groeide uit tot één van de meest toonaangevende ultraloopevenementen ter wereld. De RUN Winschoten is inmiddels veel meer dan een wedstrijd. Het is een begrip in de internationale hardloopwereld, gedragen door vijftig jaar lef, vernieuwing en betrokkenheid.
1975-1976: Het idee dat alles in beweging zette
De oorsprong van de RUN ligt bij atletiekvereniging Aquilo. In 1975 bezocht voorzitter Theo de Winter de 100 km van Biel in Zwitserland, de oudste ultraloop ter wereld. Dat bezoek vormt de basis voor een ambitieus plan: een 100 km wedstrijd organiseren in Winschoten, als aandachtstrekker voor het gebrek aan trainingsaccommodaties van de vereniging. Op 25 september 1976 ging de eerste editie van start. 77 atleten liepen één grote ronde van 100 km. De naam was kort, krachtig en vooruitstrevend: RUN. Wat bedoeld was als een eenmalig evenement, groeide direct uit tot iets groters. Deelnemers waren zo enthousiast dat ze de organisatie overtuigden om de RUN jaarlijks te blijven organiseren.
Eind jaren ’70-eind jaren ’80: Zoeken naar de juiste vorm
Om AV Aquilo te ontlasten werd de organisatie ondergebracht in een aparte stichting. In deze periode werd geëxperimenteerd met verschillende parcoursvormen: twee rondes van 50 km, later vijf rondes van 20 km. Hoewel de RUN bleef bestaan, nam de aantrekkingskracht voor zowel atleten als publiek langzaam af. De editie van 1990 bleek een dieptepunt en maakte duidelijk dat verandering noodzakelijk was.
1991: Een nieuw begin
In 1991 werd een compleet nieuwe koers uitgezet door de Stichting Ultraloop Winschoten (STUW). In slechts vijf maanden tijd werd een vernieuwde RUN neergezet met een spectaculair 10 km-parcours door het centrum van Winschoten. Start, finish en doorkomsten liepen dwars door de manifestatiehal van cultuurcentrum De Klinker.
Het parcours werd officieel IAAF-gemeten, waardoor records erkend werden. De impact was direct zichtbaar. De RUN van 1991 werd een groot succes, met als absolute opsteker een world best time van 6.26.20 van de Russische winnaar Konstantin Santalov.
Ook de estafette, gestart in 1985, groeide na de overstap naar het 10 km-parcours in 1991 uit tot een publieksfavoriet met honderden teams. De 50 km kreeg een vaste plek als tweede ultraloop en leverde snelle tijden en parcoursrecords op. Voor jonge lopers werd de LutjeRUN geïntroduceerd, die uitgroeide tot een volwaardig jeugdonderdeel.
1992-2003:
Internationale doorbraak
De RUN groeide uit tot een vaste waarde in de internationale ultraloopwereld. In 1992 werd het eerste EEA Europees Kampioenschap 100 km georganiseerd, opnieuw met een world best time van 6.16.41 door de Belg Jean-Paul Praet. In de jaren die volgden vonden meerdere Europese Kampioenschappen en World Challenges plaats in Winschoten.
In 1995 trok de IAU World Challenge meer dan 30.000 toeschouwers. Zij zagen de Braziliaan Valmir Nunes kampioen worden in 6.18.11. De Amerikaanse Ann Trason snelde naar de titel in 7.00.47, toen een nieuwe world best women's time. Grote internationale namen stonden aan de start en de RUN vestigde definitief zijn reputatie als podium voor ultralopen op het hoogste niveau. Sinds 1995 wordt tevens vrijwel jaarlijks het Nederlands Kampioenschap 100 km in Winschoten gelopen, waarmee de RUN ook nationaal een vaste waarde werd.
In het verleden heeft de RUN een aantal edities wedstrijden georganiseerd voor wheelers en snelwandelaars. In 1999 en 2000 werd het NK 50 km snelwandelen georganiseerd. Er was weinig belangstelling voor dit NK. De wheelers reden de volle 100 km. Gezien de drukte op het parcours met estafette- en ultralopers is een 100 km voor wheelers niet meer verantwoord.
2004-2015: Wereldwijd erkend
In 2004 vond in Winschoten de allereerste World Cup 100 km plaats. In 2007, 2011 en 2015 werden de World Cup, World Masters en Europese Kampioenschappen gecombineerd in één evenement. Vanaf 2014 kwam daar de WandelRUN bij, waardoor ook wandelaars deel konden uitmaken van het RUN-weekend. De editie van 2015 trok een recordaantal van 374 deelnemers op de 100 km.
2008-heden: Het parcours zoals we het nu kennen
Door veranderingen in de stad werd het parcours meerdere keren aangepast. Sinds de laatste grote wijziging voor het WK van 2015 ligt er een route die overzicht, snelheid en beleving combineert. Dit parcours vormt de basis voor de RUN zoals die vandaag wordt gelopen en zal naar verwachting de komende jaren behouden blijven.
Vandaag de dag | 50 jaar internationale ultraloop
Wat begon als een lokale actie om aandacht te vragen voor een atletiekvereniging, is uitgegroeid tot een internationaal ultraloopicoon. De RUN Winschoten staat voor wereldrecords, kampioenschappen, een betrokken stad en een sfeer die nergens anders te vinden is.
Vijftig jaar na de eerste editie is de RUN meer dan een wedstrijd. Het is een ervaring waarin sport, historie en publiek samenkomen en waarin atleten uit alle windstreken jaarlijks terugkeren naar Winschoten.